Lizbona

	Lizbona
Herb Lizbony	Flaga Lizbony
	; Lizbona nocą
	Dewiza: nie ma oficjalnego motta
Państwo	Portugalia
Dystrykt	Dystrykt Lizbona
Prezydent	António Costa
Powierzchnia	84,6 km²
Położenie	38° 42' N; 9° 11' W
Wysokość	od 0 do 116,75 m n.p.m.
Ludność (2000); • liczba ludności; • aglomeracja	; 564 657; ; ok. 2 600 000
Nr kierunkowy	+21
Kod pocztowy	b.d.
Tablice rejestracyjne	nie istnieją tablice rejestracyjne z kodem miasta
Podział miasta	53 gminy (freguesias)
Miasta partnerskie	Bissau (Gwinea Bissau); Brasília (Brazylia); Budapeszt (Węgry); Cacheu (Gwinea Bissau); Luanda (Angola); Madryt (Hiszpania); Makau (Makau); Malakka (Malezja); Maputo (Mozambik); Praia (Republika Zielonego Przylądka); Rabat (Maroko); Rio de Janeiro {Brazylia); São Tomé (Wyspy Świętego Tomasza i Książęca); Zagrzeb (Chorwacja)
	Położenie na mapie Portugalii ; Lizbona
	Hasło Lizbona w Wikisłowniku
	Strona internetowa miasta

Z Importanti, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ten artykuł dotyczy stolicy Portugalii. Zobacz też: miejscowość Lizbona w woj. wielkopolskim.

Na mapach: 38°42'N 9°11'W / 38.7, -9.183

Colombo, Lizbona

Parlament portugalski

Lizbona (port. Lisboa, wym. liżboa) jest stolicą i największym miastem Portugalii. Miasto jest również siedzibą dystryktu Lizbona oraz głównym miastem regionu Lizbony w standardzie NUTS. Położona jest na wybrzeżu Atlantyku nad ujściem Tagu. W granicach administracyjnych Lizbony mieszka około 600 000 mieszkańców, a cała aglomeracja ma około 2 600 000 mieszkańców. Miasto podzielone jest na 53 gminy (freguesias). Region Lizbony jest najbogatszym regionem w Portugalii, wysoko ponad średnim PKB Unii Europejskiej – wytwarza 37% PKB kraju. Jest również politycznym centrum Portugalii, ponieważ ma tu swoją siedzibę rząd oraz głowa państwa.

Współrzędne geograficzne Lizbony to: 38°42'N, 9°5'W, co czyni ją najbardziej wysuniętą na zachód stolicą w kontyntalnej Europie. Miasto jest zlokalizowane w zachodniej części kraju, nad oceanem Atlantyckim, w miejscu, gdzie Tag wpada do oceanu.

Miasto zajmuje powierzchnię 84,8 km². Granice miasta, w przeciwieństwie do większości głównych miast, nie są precyzyjne zdefiniowane. W związku z tym administracyjnie zdefiniowane miasta, które istnieją w pobliżu stolicy – Amadora, Queluz, Cacém, Odivelas, Loures, Sacavém, Almada, Barreiro, Seixal i Oeiras – są w rzeczywistości częścią matropolitalnego obwodu Lizbony.

Zachodnia część miast jest głównie zajęta przez Park Monsanto, który jest nawiększym parkiem miejskim w Europie. Jego powierzchnia to 10 km².

Obszar dzisiejszej Lizbony zamieszkany był co najmniej od czasów rzymskich. Ówczesna osada występuje w źródłach jako Olisipo. W starożytności był to rejon osadnictwa Luzytanów i być może punkt handlowy Fenicjan (czego dotąd nie potwierdziły badania archeologiczne). W VIII wieku miasto zostało zajęte przez Maurów z Afryki północnej i nazwane Lishubną. W 1147 roku została zdobyta przez krzyżowca i pierwszego władcę Portugalii, Alfonsa I Zdobywcę (Dom Afonso Henriques). Pierwszym biskupem Lizbony został angielski krzyżowiec Gilbert z Hastings. W 1255 roku król Alfons III przeniósł stolicę Portugalii z Coimbry do Lizbony. W 1290 powstał w Lizbonie uniwersytet. W okresie wielkich odkryć geograficznych (XV-XVII wiek) z Lizbony, a ściślej z jej portu Belém, wyruszyło wiele wypraw morskich, które przyczyniły się do rozwoju królestwa i jego stolicy. 26 stycznia 1531 roku miasto zostało dotknięte przez trzęsienie ziemi, w którym zginęły tysiące jego mieszkańców. W dzień Wszystkich Świętych 1 listopada 1755 miało miejsce kolejne potężne trzęsienie ziemi (9 stopni w skali Richtera, które pochłonęło ok. 60 000 ofiar i praktycznie zrujnowało Lizbonę. Przetrwały jedynie zabudowania dzielnic Alfamy i Belém. Z inicjatywy ministra króla José I, markiza Pombala miasto zostało odbudowane. 5 października 1910 wybuchła w Lizbonie rewolucja republikańska. 25 kwietnia 1974 rozpoczęła się rewolucja goździków.

Lizbona jako stolica Portugalii jest także jednym z jej sportowych centrów. Swoją siedzibę mają tu m.in. takie kluby jak SL Benfica czy Sporting CP. Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2004 także gościły w stolicy, a ich mecz finałowy został rozegrany na Estádio da Luz.

Lista 54 dzielnic (freguesias) Lizbony: